 |
| ଚୀନ କିପରି ବଦଳାଇଲା ନିଜର ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା? ଭାରତ କ'ଣ ଶିଖିପାରିବ? |
ଚୀନ କିପରି ବଦଳାଇଲା ନିଜର ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା? ଭାରତ କ'ଣ ଶିଖିପାରିବ?
ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ଶିକ୍ଷା, ଭୋକେସନାଲ୍ ଟ୍ରେନିଂ, ଡିଜିଟାଲ୍ କ୍ଲାସରୁମ୍ ଓ "ଡବଲ୍ ରିଡକ୍ସନ୍" ନୀତି—ଚୀନର ଶିକ୍ଷା ସଂସ୍କାରର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଶ୍ଳେଷଣ ଏବଂ ଭାରତ ପାଇଁ ଶିକ୍ଷଣୀୟ ଦିଗ।
ସମ୍ପ୍ରତି ଭାରତରେ ଚୀନର ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ପୁଣିଥରେ ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ଆସିଛି। କିଛି ରାଜନୈତିକ ନେତା ଚୀନର ଶିକ୍ଷା ସଂସ୍କାରକୁ ଉଦାହରଣ ଦେବା ପରେ ଅନେକଙ୍କ ମନରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଛି—ଚୀନ ଏମିତି କ'ଣ କରିଛି, ଯାହା ତାକୁ ବିଶ୍ୱର ଏକ ସଫଳ ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ପରିଣତ କରିଛି?
ବାସ୍ତବରେ ଚୀନର ସଫଳତା କୌଣସି ଗୋଟିଏ ନିଷ୍ପତ୍ତିର ଫଳ ନୁହେଁ। ଏହା ଦୀର୍ଘ ଦଶକ ଧରି ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଦକ୍ଷତା ବୃଦ୍ଧି, ସରକାରୀ ବିନିଯୋଗ, ଭୋକେସନାଲ୍ ଶିକ୍ଷା, ଡିଜିଟାଲ୍ ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ଉପରେ ଚାପ କମାଇବା ପାଇଁ ନିଆଯାଇଥିବା ବିଭିନ୍ନ ସଂସ୍କାରର ଫଳ।
ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟ
- ଚୀନରେ ୯ ବର୍ଷର ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ଶିକ୍ଷା
- ଶିକ୍ଷକ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣକୁ ସର୍ବାଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ
- ଭୋକେସନାଲ୍ ଶିକ୍ଷାର ବ୍ୟାପକ ବିସ୍ତାର
- ଡିଜିଟାଲ୍ ଶିକ୍ଷାର ଦ୍ରୁତ ବିକାଶ
- "ଡବଲ୍ ରିଡକ୍ସନ୍" ନୀତି ମାଧ୍ୟମରେ ପଢ଼ାର ଚାପ ହ୍ରାସ
- ଭାରତ ପାଇଁ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଶିକ୍ଷଣୀୟ ଦିଗ
ଚୀନର ଶିକ୍ଷା ସଂସ୍କାର କାହିଁକି ଚର୍ଚ୍ଚାରେ?
ସମ୍ପ୍ରତି କିଛି ଭାରତୀୟ ରାଜନୈତିକ ନେତା ଚୀନର ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଉଦାହରଣ ଭାବେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। ଏହା ପରେ ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆ ଓ ସମ୍ବାଦ ମାଧ୍ୟମରେ ଚୀନର ଶିକ୍ଷା ସଂସ୍କାରକୁ ନେଇ ବ୍ୟାପକ ଆଲୋଚନା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି।
ତେବେ ଏହା ବୁଝିବା ଜରୁରୀ ଯେ—
ଚୀନର ଶିକ୍ଷା ସଂସ୍କାର ଏକ ପ୍ରମାଣିତ ତଥ୍ୟ, କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ ଭାରତରେ ପ୍ରୟୋଗ କରିବା ଉଚିତ କି ନାହିଁ, ସେଥି ନୀତିଗତ ଏବଂ ରାଜନୈତିକ ଆଲୋଚନାର ବିଷୟ।
ଚୀନ କିପରି ବଦଳାଇଲା ନିଜର ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା?
୧୯୭୮ ପରେ ଅର୍ଥନୈତିକ ସଂସ୍କାର ସହିତ ଚୀନ ଶିକ୍ଷାକୁ ଦେଶର ଉନ୍ନତିର ମୁଖ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଭାବେ ଦେଖିଥିଲା।
ସରକାର ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଥିଲେ—
- ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ବିଦ୍ୟାଳୟ
- ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ଶିକ୍ଷାର ବିସ୍ତାର
- ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ନିରନ୍ତର ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ
- ବୈଷୟିକ ଶିକ୍ଷା
- ବିଜ୍ଞାନ ଓ ପ୍ରଯୁକ୍ତି
- ଡିଜିଟାଲ୍ ଶିକ୍ଷା
ପ୍ରମୁଖ ସଂସ୍କାର
୧. ୯ ବର୍ଷର ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ଶିକ୍ଷା
ଚୀନରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶିଶୁ ପାଇଁ ୯ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିକ୍ଷାକୁ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ କରାଯାଇଛି।
ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ—
- ନିରକ୍ଷରତା ହ୍ରାସ
- ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସମାନ ସୁଯୋଗ
- ଗ୍ରାମ ଓ ସହର ମଧ୍ୟରେ ଶିକ୍ଷାଗତ ବ୍ୟବଧାନ କମାଇବା
୨. ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଦକ୍ଷତା ବୃଦ୍ଧି
ଚୀନ ବିଶ୍ୱାସ କରେ—
"ଏକ ଭଲ ଶିକ୍ଷକ ହିଁ ଭଲ ଶିକ୍ଷାର ମୂଳ ଭିତ୍ତି।"
ସେଥିପାଇଁ—
- ନିୟମିତ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ
- କୌଶଳ ବିକାଶ
- ପ୍ରଦର୍ଶନ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ
- ଡିଜିଟାଲ୍ ଟ୍ରେନିଂ
ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି।
୩. ଭୋକେସନାଲ୍ ଶିକ୍ଷା
ସମସ୍ତ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ଯିବା ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ।
ଅନେକ ଛାତ୍ରଙ୍କୁ ସିଧାସଳଖ ରୋଜଗାର ଉପଯୋଗୀ କୌଶଳ ଦିଆଯାଉଛି।
ଯଥା—
- ରୋବୋଟିକ୍ସ
- AI
- ମେସିନ୍ ଅପରେସନ୍
- ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ
- ହେଲ୍ଥକେୟାର
- ଅଟୋମୋବାଇଲ୍
୪. ଡିଜିଟାଲ୍ ଶିକ୍ଷା
ଚୀନର ବିଦ୍ୟାଳୟରେ—
- Smart Classroom
- Online Learning
- AI Based Teaching
- Digital Textbook
ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଛି।
୫. Double Reduction Policy
୨୦୨୧ରେ ଚୀନ "Double Reduction Policy" ଆଣିଥିଲା।
ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ—
✔ ଅଧିକ ହୋମୱାର୍କ କମାଇବା
✔ ମହଙ୍ଗା ପ୍ରାଇଭେଟ୍ କୋଚିଂ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ
✔ ପିଲାମାନଙ୍କ ମାନସିକ ଚାପ ହ୍ରାସ
ଚୀନ ବନାମ ଭାରତ
| ବିଷୟ | ଚୀନ | ଭାରତ |
|---|---|---|
| ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ଶିକ୍ଷା | ୯ ବର୍ଷ | RTE ଅନୁଯାୟୀ ୬–୧୪ ବର୍ଷ |
| ଭୋକେସନାଲ୍ ଶିକ୍ଷା | ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ | NEP 2020 ମାଧ୍ୟମରେ ବିସ୍ତାର |
| କୋଚିଂ | କଡା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ | ବ୍ୟାପକ ବେସରକାରୀ କୋଚିଂ |
| ଡିଜିଟାଲ୍ ଶିକ୍ଷା | ବହୁତ ଅଗ୍ରଗତି | ଦ୍ରୁତ ବିସ୍ତାର ହେଉଛି |
ଭାରତ କ'ଣ ଶିଖିପାରିବ?
ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ—
- ଶିକ୍ଷକ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ
- ସରକାରୀ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ବିନିଯୋଗ
- କୌଶଳ ଭିତ୍ତିକ ଶିକ୍ଷା
- ଡିଜିଟାଲ୍ ଶିକ୍ଷା
- ଛାତ୍ରଙ୍କ ଉପରେ ଅନାବଶ୍ୟକ ଚାପ କମାଇବା
ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭାରତ ଆହୁରି କାମ କରିପାରିବ।
ଭ୍ରାନ୍ତି ଓ ସତ୍ୟ
| ଭ୍ରାନ୍ତି | ସତ୍ୟ |
|---|---|
| ଚୀନ ପରୀକ୍ଷା ବନ୍ଦ କରିଛି | ନା |
| ସମସ୍ତ କୋଚିଂ ବନ୍ଦ | ନା, କେବଳ କିଛି ବ୍ୟବସାୟିକ ଟ୍ୟୁସନ୍ ଉପରେ କଡା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ |
| ଭାରତରେ କୌଣସି ଶିକ୍ଷା ସଂସ୍କାର ନାହିଁ | ଭୁଲ। NEP 2020 ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିଛି। |
ଚୀନର ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏକ ଦିନରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇନଥିଲା। ଦଶନ୍ଧି ଧରି ଯୋଜନାବଦ୍ଧ ବିନିଯୋଗ, ଦୃଢ଼ ନୀତି, ଶିକ୍ଷକଙ୍କ କ୍ଷମତା ବିକାଶ ଓ କୌଶଳଭିତ୍ତିକ ଶିକ୍ଷା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇ ଏହି ସଫଳତା ହାସଲ କରାଯାଇଛି।
ଭାରତ ପାଇଁ ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଶିକ୍ଷା ହେଉଛି—ଅନ୍ୟ ଦେଶର ମଡେଲକୁ ହୁବହୁ ଅନୁସରଣ କରିବା ନୁହେଁ; ବରଂ ନିଜର ସାମାଜିକ, ଆର୍ଥିକ ଓ ସଂବିଧାନିକ ପରିପ୍ରେକ୍ଷିତରେ ଉପଯୁକ୍ତ ସଂସ୍କାରକୁ ଆଗେଇ ନେବା।
ସାଧାରଣ ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ଉତ୍ତର (FAQ)
୧. ଚୀନର ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ହଠାତ୍ ଭାରତରେ କାହିଁକି ଚର୍ଚ୍ଚାକୁ ଆସିଲା?
ଉତ୍ତର: କିଛି ରାଜନୈତିକ ନେତା ଚୀନର ଶିକ୍ଷା ସଂସ୍କାର ଏବଂ ସେଠାକାର ଉନ୍ନତ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ଉଦାହରଣ ଭାବେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବା ପରେ, ଭାରତରେ ଶିକ୍ଷା ନୀତି ଏବଂ ଏହାର ବିକାଶକୁ ନେଇ ବ୍ୟାପକ ଆଲୋଚନା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି।
୨. ଚୀନର "ଡବଲ୍ ରିଡକ୍ସନ୍" (Double Reduction) ନୀତି କ'ଣ?
ଉତ୍ତର: ୨୦୨୧ ମସିହାରେ ଚୀନ ଏହି ନୀତି ଆପଣାଇଥିଲା, ଯାହାର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା—ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ଉପରୁ ଅଧିକ ଗୃହକାର୍ଯ୍ୟ (homework) ଏବଂ ବେସରକାରୀ କୋଚିଂ ବା ଟ୍ୟୁସନ୍ର ଅତ୍ୟଧିକ ଚାପକୁ ହ୍ରାସ କରିବା।
୩. ଚୀନରେ କେତେ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ଶିକ୍ଷା ରହିଛି?
ଉତ୍ତର: ଚୀନରେ ପିଲାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ୯ ବର୍ଷର ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି, ଯାହା ପ୍ରାଥମିକ ଏବଂ ଜୁନିୟର ସେକେଣ୍ଡାରୀ ସ୍ତରକୁ କଭର୍ କରେ।
୪. ଭାରତ କ'ଣ ଚୀନର ଶିକ୍ଷା ମଡେଲକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନକଲ କରିପାରିବ?
ଉତ୍ତର: ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମତରେ, ଭାରତ ଚୀନର ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସିଧାସଳଖ ନକଲ କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ, ସେଠାକାର ଭୋକେସନାଲ୍ ଶିକ୍ଷା, ଶିକ୍ଷକ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଏବଂ ଡିଜିଟାଲ୍ ଉନ୍ନତି ଭଳି ଭଲ ଦିଗଗୁଡ଼ିକୁ ନିଜର ସାମାଜିକ ଓ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ପରିବେଶ ଅନୁଯାୟୀ ଆପଣାଇବା ଉଚିତ୍।
୫. ଭାରତର ବର୍ତ୍ତମାନର ମୁଖ୍ୟ ଶିକ୍ଷା ସଂସ୍କାର କ'ଣ ଅଟେ?
ଉତ୍ତର: ଜାତୀୟ ଶିକ୍ଷା ନୀତି (NEP) 2020 ହେଉଛି ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଶିକ୍ଷାଗତ ସଂସ୍କାର, ଯାହା ମୌଳିକ ସାକ୍ଷରତା, ନମନୀୟ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ, କୌଶଳ ବିକାଶ (Skill Development) ଏବଂ ଡିଜିଟାଲ୍ ଶିକ୍ଷା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଥାଏ।
୬. ଭୋକେସନାଲ୍ ଶିକ୍ଷା ବା ବ୍ୟବସାୟିକ ଶିକ୍ଷା କାହିଁକି ଜରୁରୀ?
ଉତ୍ତର: ଏହା ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ କେବଳ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଜ୍ଞାନ ନୁହେଁ, ବରଂ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ, କୃଷି, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ଏବଂ କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା (AI) ପରି କ୍ଷେତ୍ରରେ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ଦକ୍ଷତା ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ନିଯୁକ୍ତି ସୁଯୋଗ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ।
୭. ଡିଜିଟାଲ୍ ଶିକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭାରତର ପ୍ରମୁଖ ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକ କ'ଣ?
ଉତ୍ତର: ଭାରତରେ DIKSHA, SWAYAM, PM eVIDYA ଏବଂ NDEAR ଭଳି ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ମାଧ୍ୟମରେ ଡିଜିଟାଲ୍ ଶିକ୍ଷାକୁ ଦେଶର କୋଣେ କୋଣରେ ପହଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଉଛି।